پاسخ به سئوال خانم ف . ا

اثبات عدم رعایت حقوق زوجه از جانب زوج

(عدم پرداخت نفقه، اعتیاد زوج، ضرب و شتم، عسر و حرج زوجه)

خانم ف . ا :

سلام. در رابطه با زوجی که بیکار بوده ، نفقه نمی دهد، اعتیاد دارد و دائما فحش و ناسزا می دهد و درهنگام اختلاف حتی کتک می زند (چه زوجه و چه پسر 26 ساله و 23 ساله خود را) و حاضر به هیچ نوع همراهی نیست ، درحالیکه زوجه 30 سال است که کار کرده و امرار معاش می کند ، چگونه می توان این معایب زوج را در دادگاه ثابت کرد؟ هرگاه مراجعه می کنیم می گویند باید اثبات شود، آخر چگونه می شود نفقه ندادن یا فحش دادن یا کتک زدن او را ثابت کرد؟ لطفاً مرا راهنمایی فرمایید. با تشکر.

پاسخ :

با سلام به شما بازدیدکننده محترم،

به استناد ماده 1106 قانون مدنی که اذعان می دارد: در عقد دائم نفقه زن بعهده شوهراست . و ماده 1107 از قانون مزبور:  نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن ، البسه ، غذا ، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض . پس بدین ترتیب زوج شما موظف به پرداخت نفقه بوده در صورت استنکاف از پرداخت نفقه مستند به ماده 642 قانون مجازات اسلامی  قابل تعقیب خواهد بود: ماده 642  ق.م.ا : هرکس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع نماید دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه حبس محکوم می نماید. اما پرداخت نفقه به زوج منوط است به

تمکین عام و خاص زوجه  که ماده 1108 ق.م تکلیف آن را معین نموده است: ماده 1108 ق.م: هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود. اما برای اثبات عدم پرداخت نفقه توجه زوج تعرفه شهود به دادگاه کفایت می کند. کافیست چند نفر عدم پرداخت نفقه توسط زوج شما را در دادگاه شهادت بدهند. از آنجا که مقنّن ماده 642 ق.م.ا شرط مجازات زوج در صورت عدم پرداخت نفقه را به استطاعت مالی زوج مقیّد کرده است با عنایت به اینکه زوج بیکار است می توانید جهت اثبات اینکه زوج استطاعت مالی دارد اموالی را که متعلّق به زوج است مستنداً به دادگاه معرفی کنید. اگر اموالی نداشته باشد و بیکاری زوج بر دادگاه اثبات گردد عدم استطاعت زوج محرز بوده مستحق مجازات ماده 642 قانون مجازات اسلامی نخواهد بود. اما همین بیکاری و عدم توانایی زوج در امرار معاش همچنین اعتیاد وی به مواد مخدر و ضرب و شتم توسط ایشان دلیلی موجه بر امکان تقاضای طلاق از دادگاه توسط زوجه خواهد بود. ماده 1130 از قانون مدنی و تبصره ذیل آن اشعار می دارد: در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد، وی می تواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند، چنانچه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه می تواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده می شود.

تبصره - عسر و حرج  موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و موارد ذیل در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصادیق عسر و حرج محسوب می گردد:

.....

2- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلاء وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی بت ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است .

.....

4- ضرب و شتم یا هرگونه سوء استفاده مستمر زوج که عرفا" با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.

لازم به توضیح است که اعتیاد زوج به مواد مخدر در سئوال مطروحه به اثبات نیاز داشته که صدور دستورات مقتضی در خصوص انجام آزمایشات معموله توسط دادگاه مثبّت اعتیاد زوج به مواد مخدر خواهد بود. همچنین ضرب و شتم توسط زوج نیز به اثبات نیاز دارد که گواهی پزشکی قانونی یا شهادت شهود مثلاً همسایگان می تواند مثبّت ادعای شما مبنی بر ضرب و شتم توسط زوج باشد.

ساعی باشید و مانا در کنار خانواده محترم. انشاءالله.